گزیده

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

 

     فهرست چشم انداز 85 صفحه اول |  بايگاني سال 1393 |    

 چشم انداز ایران - شماره 85 ارديبهشت و خرداد 1393

انتخابات شهرداری های ترکیه

 زورآزمایی احزاب سراسری و محلی

احسان هوشمند

انتخابات شهرداری‌ها و شوراهای ترکیه در روز پایانی ماه مارس(دهم فروردین) با پیروزی حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان به اتمام رسید. برخی ناظران و تحلیلگران پیش‌بینی کرده بودند که رویدادهای دو سال گذشته به‌ویژه پس از راهپیمایی‌های اعتراضی درباره سرنوشت پارک گزی در نزدیکی میدان تقسیم استانبول و گسترش دامنه اعتراض‌ها و کشته‌شدن چند تن در جریان این راهپیمایی‌ها زمینه تضعیف جدّی موقعیت آک پارتی در افکارعمومی ترکیه فراهم شده است.

آک پارتی  (Adalet ve Kalkınma Partisi) یا حزب عدالت و توسعه بیش از 10 سال است که حزب حاکم ترکیه است. این حزب در سال 2001 از حزب فضیلت منشعب شده و راهی متفاوت از رهبر پیشین خود یعنی نجم‌الدین اربکان در پیش گرفت. آک پارتی از نظر سیاسی حزبی محافظه‌کار و تا حدودی لیبرال و در همان حال اسلامی  و از نظر اقتصادی طرفدار اقتصاد بازار آزاد است. در دوره حاکمیت آک پارتی، ترکیه از چند جهت وضعیت تازه‌ای را تجربه کرد.

اگر در دوره‌ای چند ده ساله نظامیان و ژنرال‌های ارتش سهم انکارناپذیری در موازنه قدرت در ترکیه ایفا می‌کردند و ترکیه بارها با کودتای نظامیان روبرو بود، با به قدرت‌رسیدن آک پارتی  و به‌تدریج، موقعیت ژنرال‌های ارتش تضعیف و دامنه دخالت نظامیان در مسائل داخلی به حداقل رسید. پرونده مشهور «ارگنه‌کن» آخرین برگ پرونده طولانی دخالت نظامیان در طراحی کودتا و اعمال فشار بر دولت‌های مختلف ترکیه را وارد فاز تازه‌ای کرد. بسیاری از بلندپایگان نظامی درگیر این پرونده بازداشت شدند. همچنین انضباط حزبی، علی‌رغم گسترش فعالیت‌های آک پارتی در تمام ترکیه نیز موجب شد این حزب کمتر در معرض انشعاب قرار گیرد.

در سال‌های حاکمیت حزب عدالت و توسعه روند رشد و توسعه ترکیه روند چشمگیری بوده و افزون بر کنترل تورم چند رقمی در این دوره و تثبيت موقعیت اقتصادی ترکیه، روند سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی در این کشور هم رو به رشد بوده و از این نظر ضمن کاهش بیکاری و افزایش رونق اقتصادی، رضایت نسبی مردم و به‌ویژه اقشار ضعیف‌تر و طبقه متوسط ترکیه فراهم شد. رشد اقتصادی بالای ترکیه نتیجه این سیاست‌هاست.

همچنین تلاش‌های دولت به رهبری رجب طیب اردوغان برای کاهش محدودیت‌های مذهبی مردم به‌خصوص در زمینه حجاب بانوان هم در تقویت موقعیت وی و حزب بسیار مؤثر بود. هر چند در این خصوص موانع قانونی زیادی بر سر راه دولت وجود داشت. در این راه آک پارتی میانه‌روی را برگزید و مثلاً درباره قانون لزوم کشف حجاب در دانشگاه حتی برای دختران نخست‌وزیر هم به روش تقابلی روی نیاورد و با سیاست صبر و قانون‌گرایی در پایان به شکلی قانونی برای ورود دختران محجبه به دانشگاه‌ها راهی گشود.

تغییر سیاست‌های غیرقابل‌انعطاف دولت‌های پیشین ترکیه در خصوص مردم کُرد ترکیه هم اثر مثبتی در حوزه داخلی بر جای گذاشت. در ترکیه معاصر، کُردها از نظر فرهنگی و اجتماعی فشارهای زیادی را تحمل کرده و حتی سخن‌گفتن به زبان کردی در منزل و در حوزه خصوصی هم تحت‌تأثیر این فشارها رو به فراموشی می‌رفت. در نتیجه این سیاست‌ها بسیاری از مردم کُرد ترکیه امروزه ناتوان از سخن‌گفتن به زبان کُردی هستند. نام کردستان ممنوع و به‌جای آن از لفظ شهروندان جنوب‌شرقی استفاده می‌شد و نیز در دوره چند ده ساله گذشته بر اثر جنگ میان نیروهای نظامی و انتظامی ترکیه با حزب کارگران ترکیه (پ‌ک‌ک) به رهبری عبدالله اوجالان تلفات سنگینی بر مردم ترکیه وارد شده و هزاران تن قربانی این منازعه شده بودند.

دولت ترکیه در دو سال گذشته تلاش کرد تا در زندان امرالی با مذاکره رئیس سازمان امنیت ترکیه هاکان فیدان و عبدالله اوجالان زمینه کاهش تنش‌های نظامی را در جنوب و جنوب‌شرقی ترکیه یعنی مناطق کردنشین این کشور مهیا سازد. تلاش‌هایی که گذشته از اعلام آتش‌بس میان دولت ترکیه و چریک‌های پ‌ک‌ک، موجب شد تا بر نفوذ آک پارتی هم در حوزه‌های کردنشین ترکیه افزوده شود. همچنین در سال‌های گذشته دولت اردوغان سعی کرده تا برای مسائل اقلیت پرشمار علوی ترکیه که با جمعیتی حدود 15 میلیون نفری از وضعیت موجود ناراضی هستند، راه‌هايی بیابد. در این خصوص هر چند تاکنون دستاورد محسوسی، گذشته از برخی اقدامات محدود رخ نداده اما تلاش‌هايی در این خصوص همچنان ادامه داشته است.

در سیاست خارجی، دولت آک پارتی بر آن بود تا با الگوگیری از نظریه داود اوغلو یعنی  تنش صفر با همسایگان حل و فصل مسائل منطقه‌ای را در اولویت قرار دهد و در این مسیر به تجدیدنظر روابط خود با کشورهای همسایه ازجمله ایران و سوریه پرداخت و در مقابل آن موضعی انتقادی در برابر سیاست‌های اسرائیل در پیش گرفت. مجموع این تلاش‌ها و سیاست‌ها موجب بازگشت آرامش به جامعه ترکیه و ثبات اقتصادی کشور و تقویت موقعیت منطقه‌ای ترکیه شده بود.

در چند سال گذشته و به‌ویژه از سال 2010 موضوع دیگری در سیاست خارجی ترکیه اهمیت قابل‌توجهی یافت. خاورمیانه دستخوش سلسله رویدادهایی شد که به بهارعربی شهرت یافت. نظام سیاسی در تونس، مصر، لیبی، اردن و سپس سوریه و بحرین با اعتراض‌های گسترده مردمی روبرو شده و با کمی تأخیر و در تقابل با نظریه تنش صفر وزیرخارجه، یعنی داود اوغلو، دولت ترکیه به صورت تمام‌عیار تلاش کرد تا از اوضاع پیش آمده به نفع خود استفاده کند. گام آغازین ماجرا  و این سیاست در نیمه راه اعتراض‌های لیبیایی‌ها به قذافی با کمک به مخالفین لیبی آغاز شد و سپس با حمایت از اخوان‌‌المسلمین مصر و در مرحله بعدی حمایت همه‌جانبه از معارضان سوری تا چند قدمی رویارویی نظامی با دولت سوریه هم پیش رفت.

البته وضعیت مصر و نیز توازن نیروها در سوریه طبق پیش‌بینی‌های آنکارا پیش نرفت و در انتها مُرسی یعنی نماد اخوان‌المسلمین مصر و رئیس‌جمهور برگزیده مصر توسط نظامیان رهسپار زندان شد و در سوریه هم از سویی با حضور گروه‌های تکفیری، خطر بنیادگرایی تا مرزهای ترکیه پا پیش کشید، هزاران آواره سوری راهی ترکیه شدند و در حوزه کردنشین سوریه نیز شاخه سوری پ‌ک‌ک  با تشکیل سه کانتون کردی، دومین اقلیم کردی را این بار در سوریه تشکیل داده و عملاً ترکیه در موقعیت دشواری قرار گرفت. این سیاست به‌ویژه موضع‌گیری درباره کودتای مصر موجب شد تا به‌تدریج دولت جدید مصر و سپس برخی دولت‌های منطقه همچون عربستان به مقابله با سیاست‌های دولت ترکیه بپردازند.

در این وضعیت همچنین سلسله اعتراض‌های جوانان در اعتراض به تخریب بخش‌هایی از پارک گزی  و تبدیل آن به مرکزی تجاری در مرکز استانبول به خشونت کشیده شد و به‌تدریج اعتراض ساده به تخریب یک پارک به موجی از اعتراض‌های سیاسی در چندین شهر ترکیه ختم شد.

بروز اختلافات با همراهان پیشین یعنی جماعت گولن هم مزید بر مشکلات شد. افشاگری‌های جماعت (اصطلاحی که برای پیروان فتح‌الله گولن به‌کار برده می‌شود) درخصوص فساد برخی از نزدیکان شخص نخست‌وزیر و حتی افشای مکالمات شخصی نخست‌وزیر با پسرش و در نتیجه بحران بازداشت 53 تن از نزدیکان دولت به اتهام فساد و برکناری چند وزیر  و مقام عالی‌رتبه بر اثر این افشاگری‌ها و نیز افشای گفت‌وگوهای جلسه وزیرخارجه با رئیس سازمان جاسوسی ترکیه و رویدادهای از این دست عملاً آک پارتی و به‌ویژه شخص رجب طیب اردوغان را در موقعیت دشواری قرار داده بود و در چنين موقعیتی انتخابات شهرداری، محکی دشوار برای آزمایش میزان نفوذ آک پارتی در افکارعمومی بود.

در این شرایط تازه رقبای سیاسی همچون حزب چپ‌گرای جمهوری خلق به رهبری کمال کلچدار اوغلو، حزب راست افراطی حرکت ملی به رهبری دولت باغچلی و حتی صلاح‌الدین دیمرتاش رهبر حزب صلح و دموکراسی و نیز رهبران  پ‌ک‌ک که در کوهستان قندیل مستقرند بر فشار خود علیه آک پارتی افزودند.

گذشته از اهمیت ملی این انتخابات در ترکیه و به‌ویژه و آن‌طوری‌که در محافل خبری درباره  اهمیت این انتخابات در سرنوشت احتمال نامزدی رجب طیب اردوغان برای ریاست‌جمهوری گفته می‌شد، انتخابات 30 مارس 2014 از نظر میزان اقبال افکارعمومی از روند اصلاحات در حوزه‌های کردنشین ترکیه و حتی گفت‌وگوهای جاری با عبدالله اوجالان هم داراي اهمیت بود.

کُردهای ترکیه در این انتخابات چه گفتند؟

انتخابات شهرداری 2014 ترکیه در فضای ملتهب سیاسی برگزار شد و برخلاف برخی پیش‌بینی‌ها نه‌تنها آک پارتی برنده این مسابقه نفسگیر بود بلکه نسبت به انتخابات  شهرداری‌های سال 2009  بر آرای آن هم افزوده شد. آک پارتی در این دور از انتخابات توانست از میان 2956 شهرداری ترکیه، شهرداری حدود 1600 شهر را به‌دست گیرد و آرای خود را از حدود 39 درصد در سال 2009 به بیش از 45 درصد برساند. بیش از 80 درصد واجدین رأی در این انتخابات مشارکت داشتند و نزدیکترین رقیب آک پارتی یعنی جمهوری خلق (CHP) نتوانست حتی 30 درصد آرای مردم را به خود جذب نماید.

در انتخابات شهرداری‌ها، 26/89 درصد و به عبارتی دیگر 40 میلیون و 80 هزار نفر از مردم پای صندوق‌های رأی رفتند و درصد آرای چهار حزب مهم از این قرار است:

ردیف

حزب

درصد آرا

1

عدالت و توسعه (AKP)

46

2

جمهوری خلق (CHP)

30

3

حرکت ملی (MHP)

15

4

صلح و دموکراسی (BDP)

6

 

در حوزه‌های کردی نیز رقابت تنگاتنگی میان آک پارتی و حزب صلح و دموکراسی به رهبری صلاح‌الدین دیمرتاش وجود داشت. رهبران جریان‌های کردی نزدیک به پ‌ک‌ک همچون صلح و دموکراسی در تبلیغات انتخاباتی ادعای کسب پیروزی‌های بزرگ و در اختیارگرفتن 150 شهرداری را طرح کردند تا جایی‌که تأکید می‌شد اگر نتوانند 150 شهرداری را از آن خود کنند شکست بزرگی متحمل شده‌اند. از دیگر سو رجب طیب اردوغان و یارانش در پی فتح شهرداری دیاربکر یا قلعه تسخیرناپذیر پ‌ک‌ک بودند. نتیجه انتخابات شهرداری‌های اخیر نشان می‌دهد هر دو حزب عدالت و توسعه و نیز صلح و دموکراسی پیروزی‌های قابل‌توجهی در حوزه کُردی کسب کرده‌اند.

حوزه کردی ترکیه شامل حدود 25 استان ترکیه می‌شود که همگی این استان‌ها در شرق و جنوب‌شرقی ترکیه قرار گرفته‌اند. بخش قابل‌توجهی از کردهای ترکیه به زبان کردی کرمانجی و گروه کمتری به کردی زازا سخن می‌گویند. اکثر کردهای ترکیه سنی‌مذهب و پیرو فقه امام شافعی هستند هر چند بخش دیگری از کردها علوی‌مذهبند و اکثریت ترک‌های ترکیه سنی‌مذهب و پیرو امام حنفی هستند. البته علوی‌مذهبان ترکیه به جز کردها، پیروان قابل‌توجهی از میان ترک‌ها و عرب‌ها نیز دارند. احزاب ملی‌گرای ترکیه‌ای در حوزه‌های داخلی‌تر کردنشین به‌صورت سنتی دارای پایگاه قابل‌توجهی بوده و در مقابل استان‌های شرقی‌تر سمت و سوی قومی‌تری یافته‌اند.

از سال 1999 احزاب کردی نزدیک به پ‌ک‌ک توانسته‌اند به‌تدریج بر تعدادی از شهرداری‌های حوزه کردی مسلط شوند. در سال 1999 میلادی، 37 شهرداری، در سال2004 این تعداد به 69 شهرداری و در انتخابات سال 2009 تعداد شهرداری‌های این جریان به 98 شهرداری رسید. در انتخابات اخیر شهرداری‌ها این رشد و روند صعودی تسلط بر شهرداری‌ها توسط حزب صلح و دموکراسی دچار وقفه شده و در انتخابات 30 مارس تنها پنج شهرداری به تعداد شهرداری‌های تحت سلطه این حزب افزوده شد. البته در انتخابات اخیر ضمن آنکه تسلط حزب صلح و دموکراسی بر شهرداری‌های دیاربکر و وان تثبيت شد. هر چند در دیاربکر، آرای حزب صلح و دموکراسی با افت روبرو شده بود.

از دیگر سوی حزب عدالت و توسعه در بسیاری از شهرداری‌های حوزه کردنشین به پیروزی رسید. پیروزی قاطع در شانلی اورفا یعنی استان محل تولد عبدالله اوجالان و استان‌های کردنشین دیگری همچون بینگول، موش، ارزروم، اردهان، ملاطیه، ارزنجان و سیواش نشان داد که روز به روز بر نفوذ آک پارتی در شرق و جنوب‌شرقی ترکیه افزوده می‌شود. در برخی از شهرداری‌های مناطق کردنشنین ترکیه موفقیت آک پارتی بسیار قاطع و شکست حزب صلح و دموکراسی سنگین بود. آرای حزب صلح و دموکراسی در آدیمان کمتر از پنج درصد، در الازیغ سه درصد، بینگول 26 درصد، ارزروم شش درصد، ملاطیه زیر یک درصد، اردهان 11 درصد و سیواش زیر دو درصد بود. این داده‌ها نشان می‌دهد اقتدار آک پارتی در بخش‌هایي از حوزه کردنشین قابل توجه و در برابر آن نفوذ اطرافیان دمیرتاش بسیار کم است. جدول، نتایج انتخابات در استان‌های کردنشین شرق و جنوب‌شرق ترکیه را نشان می‌دهد. حزب حرکت ملی نیز در چند استان کردنشین پیروز و در چند استان هم آرای قابل‌توجهي به‌دست آورد. پراکندگی آرای مردم کرد در ترکیه می‌تواند از منظر تکثر فرهنگی کردهای این کشور هم تحلیل شود.

نتایج انتخابات شهرداری های ترکیه در 30 مارس 2014 به تفکیک آرای احزاب اصلی

نام استان

کل‌‌ آراي ‌مأخوذه

A K P

عدالت و توسعه

BDP

صلح‌ و دموکراسی

MHP

حرکت ملی

CHP

جمهوری خلق

وان

 

439154

179332

41%

237767

54%

 

 

شانلی اورفا

802059

487330

61%

246216

31%

 

 

حکاری

 

26727

6767

26%

17861

67%

 

 

شرناق

 

27116

6967

26%

16516

61%

 

 

دیاربکر

 

723072

249268

34%

400009

55%

 

 

ماردین

 

321601

120755

38%

167483

52%

 

 

آدیامان

 

116504

65777

56%

6247

5%

 

 

الازیغ

 

188878

105387

56%

5031

3%

 

 

سیرت(سعرد)

 

62631

26286

42%

310919

50%

 

 

آغری(آگری)

 

44754

20551

46%

20350

45%

 

 

تونجلی

 

17074

1592

9%

7250

42%

 

 

بینگول

 

 

49233

28711

58%

12762

26%

 

 

موش

 

37705

18193

48%

15664

42%

 

 

بدلیس

 

23180

 

10211

44%

9142

39%

 

ارزروم

 

395935

233040

59%

24739

6%

114513

29%

 

قارص

 

39303

9822

25%

7631

19%

11127

28%

9864

25%

ملاطیه

 

483166

303838

63%

زیر یک دردصد

 

 

ایگدیر

 

41502

4516

11%

18217

44%

17670

43%

 

اردهان

 

9857

3375

34%

1060

11%

 

 

بتمان

 

163209

50243

31%

91962

56%

 

 

ارزنجان

52888

28677

54%

زیریک دردصد

 

 

سیواش

183712

106560

58%

زیر دو درصد

 

 

غازی عنتپ

884824

478416

54%

53719

6%

 

 

 

پایان انتخابات شهرداری‌های ترکیه  و آغاز ماراتنی دیگر

نتیجه آرای کسب‌شده احزاب مختلف نشان می‌دهد پيروز انتخابات شهرداری‌های سی‌ام مارس 2014 ترکیه آک‌پارتی است. پیروزی این حزب از ابعاد مختلفی داراي اهمیت است. بی‌اثرکردن فضاسازی‌های رسانه‌ای و حتی قضایی در پی اتهام فساد به اصلی‌ترین چهره‌های این حزب یعنی نخست‌وزیر اردوغان، مشکلات ناشی از درگیری تمام‌عیار ترکیه در بحران سوریه و حتی بحران حضور آوارگان سوری در ترکیه، اعتراضات خیابانی، تبلیغات منفی احزاب رقیب و سایر مشکلات پیش روی حزب عدالت و توسعه نتوانست تا هواداران سنتی و محافظه‌کار را از دادن رأی به حزبشان منصرف کند. البته تلاش‌های شخصیت قدرتمند، کاریزماتیک و تا حدودی اقتدارگرای حزب یعنی رجب طیب اردوغان در کسب این پیروزی بسیار اثرگذار بود. وی با سفرهای متعدد و خستگی‌ناپذیر به تمامی مناطق ترکیه از حزب  و نامزدهای حزب  دفاع کرد و در نهایت این آک پارتی بود که توانست با آرای دوباره اکثریت شهروندان ترکیه‌ای پیروز میدان باشد.

در حوزه کردنشین ترکیه گفت‌وگوهای مقامات امنیتی با رهبر زندانی پ‌ک‌ک اگرچه هنوز به مذاکره‌ای تمام‌عیار ختم نشده است اما توانسته تا بعد از سال‌ها جنگ و خونریزی، آتش‌بسی شکننده را به مناطق شرقی و جنوب‌شرقی به‌ویژه مناطق مرزی بازگرداند. این وضعیت البته از نظر اقتصادی هم موجب‌شده تا بودجه‌های کمتری صرف امنیت این مناطق شود. گسترش فعالیت‌های عمرانی، زیربنایی و توسعه‌ای در استان‌های کردنشین هم از منظری دیگر بر رونق این استان‌ها افزوده است.

نزديک‌شدن دولت ترکیه به دولت اقلیم کردستان عراق و به‌ویژه به حزب دموکرات کردستان عراق هم از دیگر سیاست‌های دولت آک پارتی در سالیان گذشته بوده است. این مسئله البته در بعد داخلی هم اثراتی برجای گذارده است. هر چند در همان حال گسترش روزافزون اقتدار پ‌ک‌ک در میان کردهای سوریه هم چالش‌های تازه‌ای برای دولت اردوغان ایجاد کرده است.

گذشته از انتخابات ریاست‌جمهوری در تابستان آینده، انتخابات مجلس ترکیه در سال آینده هم در راه است. ماراتنی برای تثبيت موفقیت‌های آک پارتی از طریق دستیابی اردوغان به صندلی ریاست‌جمهوری ترکیه و سپس تسلط بر اکثریت کرسی‌های پارلمان آغاز شده است. رقبا هم با ارزیابی وضع موجود در پی یافتن راه‌هایی برای به شکست‌کشاندن یا عقب‌راندن حزب عدالت و توسعه در دو انتخابات مهم و سرنوشت‌ساز پیش روی هستند. در این میان هنوز هواداران پ‌ک‌ک نتوانسته‌اند متناسب با جمعیت کردهای ترکیه آرای انتخاباتی کسب کنند. استمرار این وضعیت می‌تواند برای آینده این احزاب و جریان‌های هوادار هشداردهنده باشد. گفتمان اقتدارگرا، رهبرمحور، بی‌ارتباط با شاخص‌های زندگی روزمره مردم و باورهای مذهبی آنان و... مواردی از این دست می‌تواند در آینده این جریان‌ها را با مسائل عمیق‌تری همچون ظهور و اقتدار احزاب رقیب ملی و محلی، بروز اختلاف میان رهبری پ‌ک‌ک  با رهبران قندیل و یا شکل‌گیری انشعاب در ساختار پ‌ک‌ک  و... روبرو کند.

مقایسه نتایج انتخابات شهرداری‌های 2009 و 2014 ترکیه از نظر تسلط احزاب رقیب بر شهرداری‌ها

 

استان

حزب

استان

حزب

استان

حزب

استان

حزب

استان

حزب

Adana

MHP

Çankırı

AKP

İzmir

CHP

Ordu

AKP

Bayburt

AKP

Adıyaman

AKP

Çorum

AKP

Kars

MHP

Rize

AKP

Karaman

AKP

Afyonkarahisar

AKP

Denizli

AKP

Kastamonu

AKP

Sakarya

AKP

Kırıkkale

AKP

Ağrı

BDP

Diyarbakır

BDP

Kayseri

AKP

Samsun

AKP

Batman

BDP

Amasya

AKP

Edirne

CHP

Kırklareli

CHP

Siirt

BDP

Şırnak

BDP

Ankara

AKP

Elazığ

AKP

Kırşehir

AKP

Sinop

CHP

Bartın

MHP

Antalya

AKP

Erzincan

AKP

Kocaeli

AKP

Sivas

AKP

Ardahan

AKP

Artvin

AKP

Erzurum

AKP

Konya

AKP

Tekirdağ

CHP

Iğdır

BDP

Aydın

CHP

Eskişehir

CHP

Kütahya

AKP

Tokat

AKP

Yalova

CHP

Balıkesir

AKP

Gaziantep

AKP

Malatya

AKP

Trabzon

AKP

Karabük

MHP

Bilecik

AKP

Giresun

CHP

Manisa

MHP

Tunceli

BDP

Kilis

AKP

Bingöl

AKP

Gümüşhane

AKP

Kahramanmaraş

AKP

Şanlıurfa

AKP

Osmaniye

MHP

Bitlis

BDP

Hakkâri

BDP

Mardin

Ind.

Uşak

AKP

Düzce

AKP

Bolu

AKP

Hatay

CHP

Muğla

CHP

Van

BDP

 

 

Burdur

CHP

Isparta

MHP

Muş

AKP

Yozgat

AKP

 

 

Bursa

AKP

Mersin

MHP

Nevşehir

AKP

Zonguldak

CHP

 

 

Çanakkale

CHP

İstanbul

AKP

Niğde

AKP

Aksaray

AKP

 

 

 

 

منابع:

برای تهیه این گزارش و آمارهای مورد استفاده ضمن مراجعه به برخی سایت‌های خبری و خبرگزاری‌های ترکیه، سایت فرات (پ‌ک‌ک) و از داده‌های خبرگزاری کردپرس هم استفاده شد. آقاي محمدعلي دستمالي هم در اين زمينه مطلب تحليلي و مستندي را منتشر كرده است.

 

 

 

     فهرست چشم انداز 85 صفحه اول |  بايگاني سال 1393 |